บันไดเสียงต่างๆของดนตรีไทย 
บันไดเสียงต่างๆของดนตรีไทยเรานิยมเรียกกันว่า “ทาง” มี ๗ ทางด้วยกันคือ

๑. ทางเพียงออล่าง หรือทางในลด เป็นทางที่ใช้ระดับเสียงต่ำสุด เสียงขลุ่ยเพียงออ (ล่าง)
หรือเสียงฆ้องใหญ่ลูกที่ ๑o จะเป็นเสียงควบคุม การที่เรียกว่า “ทางเพียงออล่าง หรือ ทางในลด” ก็เพราะใช้ขลุ่ยเพียงออซึ่ง เป่าล่างหรือทางในลดเข้าประกอบ  ทางนี้มักใช้กับ
การบรรเลงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ หรือปี่พาทย์ไม้นวมประกอบการแสดงละครเป็นพื้น
๒.ทางใน เสียงควบคุมทางนี้อยู่สูงกว่าทางเพียงออล่าง หรือทางในลดขึ้นมา ๑ เสียง
ที่เรียกว่าทางใน ก็เพราะใช้ปี่ในเป็นหลักของเสียง  ทางนี้มักใช้บรรเลงประกอบกับ
การแสดงโขนละคร
๓. ทางกลาง อยู่สูงกว่าทางในขึ้นมาอีกเสียงหนึ่ง มักใช้ประกอบกับการแสดงโขน
หรือหนังใหญ่ ซึ่งเล่นอยู่กลางแจ้ง ต้องการให้มีเสียงสูงดังจ้าขึ้น ที่เรียกว่า ทางกลาง
ก็เพราะใช้ปี่กลางเป่ากำกับเป็นหลัก
๔. ทางเพียงออบน หรือทางนอกต่ำ เสียงควบคุมอยู่สูงกว่าทางกลางขึ้นมาอีก ๑ เสียง
ใช้กับการบรรเลง เครื่องสายและมโหรี ที่เรียกทางนี้เพราะใช้ขลุ่ยเพียงออ หรือปี่นอกต่ำ
เป่ากำกับเป็นหลักของเสียง
๕. ทางกรวดหรือทางนอก ทางนี้อยู่สูงกว่าทางเพียงออบนหรือทางนอกต่ำขึ้นมาเสียงหนึ่ง
ใช้ขลุ่ยกรวดหรือปี่นอก เป่ากำกับเป็นหลัก มักใช้บรรเลงประกอบเสภา ซึ่งบางท่านเรียกว่า
ทางเสภา
๖. ทางกลางแหบ อยู่สูงกว่าทางกรวดหรือทางนอก ขึ้นมาอีกเสียงหนึ่ง ใช้ปี่กลางเป่ากำกับ
เป็นหลักของเสียง แต่เป่าเป็นทางแหบ ไม่เป่าเป็นทางตรง ทางนี้ไม่มีผู้นิยมบรรเลงมากนัก
๗. ทางชวา เสียงเอกของทางนี้ อยู่สูงกว่าทางแหบขึ้นมาอีกหนึ่งเสียง ใช้ปี่ชวากำกับ
เป็นหลักของเสียง บางครั้งนักดนตรีอาจไม่บรรเลงเพลงทางนี้ ไปบรรเลงทางเพียงออบน
หรือทางต่ำก็มี เช่นบรรเลงปี่พาทย์ในชุดนางหงส์ เป็นต้น

 

 

 

จิรกานต์  สิริกวินกอบกุล (ขนุน)

kanun_infinity(at)hotmail.com