ครั้งที่ ๑๔๙
อาหารปฏิกูลสัญญาคือการพิจารณาอาหารให้ของปฏิกกูล(๕)

จากนี้ไปขอให้ทุกท่านได้ตั้งใจรับฟัง แนวทางแห่งหารปฏิบัติพระกรรมฐาน การบันทึกเทปครั้งนี้เป็นครั้งที่ ๑๕๐ ประจำวันศุกร์ที่ ๒๐ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๐ ก็จะได้น้อมนำเอาอาหาเรปฏิกูลสัญญา คือการพิจารณาอาหารให้เป็นของปฏิกูล ซึ่งเป็นหนึ่งในสี่สิบวิธีในการปฎิบัติกรรมฐาน เพื่อทำจิตใจเข้าไปอยู่ในที่สงบที่พระพุทธโฆษาจารย์ได้อธิบายไว้ในคัมภีร์วิสุทธิมรรค ซึ่งคัมภีร์เล่มนี้ถือว่าเป็นคู่มือของนักปฎิบัติพระกรรมฐาน ที่พระพุทธโฆษาจารย์ได้รจนาเอาไว้ หลังจากพระพุทธเจ้าปรินิพพานไปแล้วประมาณเกือบร่วม ๑๐๐๐ ปี และที่สำคัญก็คือตัวอาหาเรปฏิกูลสัญญา คือ การพิจารณาอาหารให้เป็นของปฏิกูลสกปรก
ท่านที่ได้อธิบายว่าสามารถทำให้จิตใจสงบได้ในระดับอุปจารสมาธิคือ สมาธิขั้นกลางสมาธิมีอยู่3ระดับ ระดับแรกเรียกว่า ขณิกสมาธิซึ่งคนใหม่ๆสามารถปฏิบัติได้ขณิกสมาธิแปลว่าสมาธิเล็กน้อย สมาธินิดหน่อย พูดง่ายๆว่าเวลาเราปฏิบัติ จิตเราก็จะฟุ้งซ่านเพราะเราไม่เคยฝึกหัดจิตมาก่อน จิตไปตามอำนาจของกามคุณทั้ง ๕ รูปคือ รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส ท่านอธิบายไว้ว่าจิตที่มันคลุกคลีกับกามคุณ 5 ก็เหมือนกับลูกวัวที่มันติดแม่ แม่ไปไหนมันก็ไปด้วยและคอยดูดนมใต้ท้องแม่อยู่เรื่อย จิตที่มันฝักใฝ่ในกามคุณ 5 ก็มีลักษณะแบบนั้น เหมือนกับโคบาลต้องการจะฝึกจิต 
สิ่งแรกที่จะต้องทำคือการลากเอาลูกวัวให้ออกห่างออกจากแม่แล้วก็เอามามัดไว้ เอาเชือกเกมาร้อยจมูกไว้ แล้วก็มาผูกติดกับเสาหลักตัวลูกวัวนี่ก็ต้องร้องไห้หาแม่ ให้นึกถึงเด็กก็แล้วกันเด็กที่ติดแม่ก็จะร้องไห้หาแม่ ลูกวัวก็เป็นลักษณะเช่นนั้นเพราะมันคลุกคลี ตาได้เห็นรูปสวยๆ หูได้ฟังเสียงเพราะๆ จมูกได้ดมกลิ่นหอมๆ ลิ้นได้ลิ้มรสที่อร่อย มันเป็นความเคยชิน เมื่อมาปฎิบัติใหม่ๆ จิตมันก็จะฟุ้งซ่านมาก ก็เป็นเรื่องธรรมดา อย่าไปรู้สึกเบื่อหน่ายในการฝึก ก็ต้องอดทน ใหม่ๆมันก็เก้งๆ ก้างๆ ฝึกแล้วมันก็รู้สึก ไม่เข้าที่เข้าทาง
ขณิกสมาธิ ต้องใช้ความเพียรมาก และก็ต้องใช้ความอดทนสูง แต่ถ้าเราอดทนมากๆมีความเพียรอย่างต่อเนื่อง ทำบ่อยๆอีกไม่นาน จิตมันก็เข้าอุปจารสมาธิ อุปจารสมาธิ แปลว่า สมาธิเฉียดฌาน หรือสมาธิขั้นกลาง คือ สมาธิที่เราจะต้องตั้งเป้าเอาไว้ ว่าจะต้องทำให้ได้ เพราะว่าถ้าเกิดเราทำได้ เราก็จะรู้สึกว่าการปฏิบัติมันได้ผล ทำแล้วจิตมันสงบ มันสบายใจถ้าไม่ถึงขั้นนี้ บางคนเบื่อไปเลย เลิกไม่เอาแล้ว ไม่รู้จะมานั่งทำไมให้ปวดเมื่อย เลิกแล้วก็เลิกไปเลยแต่ถ้าเขาทำได้จนถึงสมาธิขั้นที่ 2 หรือว่าถึงขั้นที่ ๓ คือ อัปปนาสมาธิ ก็ไม่ต้องคุยกันแล้ว ไม่ต้องมานั่งคอยให้กำลังใจกันเพราะว่าเขาจะสามารถค้นพบความสุขในจิตใจ ที่เขาไม่เคยพบมาก่อน
อุปจารสมาธิ มันก็จะมีหลายสิ่งหลายอย่างที่ปรากฏขึ้น ในจิตของเรา สิ่งสำคัญก็คือ ความไม่อิ่ม ไม่เบื่อ ความสุข ความสบายใจ จากการปฏิบัติสมาธิ ใบหน้าก็จะอิ่มเอิบผ่องใส ดวงตาก็สดชื่นเป็นประกาย จิตก็จะมีแต่ความสุขแบบที่ไม่เคยได้สัมผัสมาก่อน อันนี้เป็นสิ่งที่ฝากไว้สำหรับผู้มาใหม่และในการฝึกหัดปฏิบัติจิตก็ค่อยๆกำหนดไปในการฝึกใหม่ๆ วิธีการมันมีเยอะ แต่เราก็เอาย่อๆแบบแบบอานาปานสติ ซึ่งก็คือ เมื่อหายใจก็รู้ หายใจออกก็รู้ หายใจเข้าพุท หายใจออกโธ และก็นับไปเรื่อยฝึกใหม่ๆนี่ก็ไม่ต้องนับมาก อย่านับสั้นๆ ถ้านับสั้นๆนี่มันจะอึดอัด และเหมือนเอาเราไปบีบไว้ในท้องแคบๆ แต่ถ้าเกิดนับยาวๆ มันก็จะกลายเป็นความฟุ้งซ่านไปบางทีนับไปนับมาลืมไม่รู้นับถึงเท่าไร 1-5 มันก็สั้นไป ถ้า ๑-๑๐๐ นี่ก็ยาวไป เอาแค่ บางคนเขาเอา ๑-๑ พุทโธ 1 ๆๆ อยู่นั่นแหละนับไปนับมาก็แทบดิ้นพรากๆเอาซัก 1-5 ก็พอ และก็ต้องปรับระดับลมหายใจ
ฝึกใหม่ๆ มันตื่นเต้นเวลาตื่นเต้นระบบลมหายใจ มันก็เร็วมันก็ไม่ปกติ ปรับลมหายใจให้สังเกตว่าจิตเป็นสมาธิมากเท่าไร ลมหายใจมันก็จะยาว มันจะลึก มันจะละเอียดมากเพราะฉะนั้น คนที่ได้สมาธิกันคนนอนหลับจะคล้ายๆกัน คนนอนหลับ สังเกตไหม ลมหายใจเขาจะลึก เขาจะยาว เขาจะลึก เขาจะแรง เขาจะหนัก แต่คนที่ได้สมาธิ ก็คล้ายๆกัน ยาว ลึก แต่ไม่หนัก เบา ละเอียด ลมหายใจยาวมาก พุทโธ มันจะลึก ยาว คล้ายๆคนนอนหลับ คนนอนหลับกับคนไม่นอนหลับ ระบบหายใจจะแตกต่างกัน แต่เวลาตื่นจากนอนกับออกจากสมาธิ จะคล้ายกัน คือ สดชื่นเหมือนกันอันนี้ก็ฝากไว้สำหรับผู้มาใหม่
จากนั้นก็ตั้งใจฟัง ในเรื่องของการพิจารณาอาหารให้เป็นของปฏิกูล จุดประสงค์ก็คือต้องการให้เป็นคนเลี้ยงง่าย เพราะบางคนเลี้ยงยากเหลือเกินเวลาจะกินนี่เรื่องมาก ต้องอย่างนั้น ต้องอย่างนี้ จะกินบางทีต้องถ่อสังขารขับรถออกไปกินไกลๆ ตามใจลิ้น ท่านก็เลยบอกว่าอย่าไปยุ่งวุ่นวายมากกับการกิน กินเพื่อให้ร่างกายคงอยู่ ทำตัวให้เป็นคนเลี้ยงง่าย ไม่กินอาหารที่มันแสลงโลก ที่มันรสจัดเกินไป ก็พอแล้วและอีกกันหนึ่งก็คือ ต้องการทำให้เราทำลายกิเลสทางลิ้น เพราะกิเลสทางลิ้น ทำให้คนวุ่นวาย คือ การไปหาอาหารมันสกปรกตั้งแต่เดินทางออกไปหาแล้ว ตั้งแต่ลงจากเตียง เหยียบย่ำของสกปรก อันนี้เราให้ฟังกรณี เอาพระเป็นรูปแบบในการเดินออกไปบิณฑบาต
จนกระทั่งมาถึง ข้อที่ ๒ ก็คือ สกปรกโดยการแสวงหา ในการเข้าไปรับบิณฑบาตจากญาติโยม ในวันนี้ก็จะเข้าในลักษณะของ ปฎิกูลโดยการบริโภค หมายความว่า เวลาเราขบเคี้ยว เราฉัน เรารับประทาน หรือเราเสวยในแต่ละฐานะของบุคคลนั้น มันก็คือปฎิกูล มันสกปรก คราวนี้ก็มีคำถามว่า มันสกปรกในการบริโภคอย่างไร ท่านก็อธิบายว่า นักบวชหรือ บรรพชิต ผู้ไปบิณฑบาต ได้อาหารเข้ามาในบาตรแล้ว ก็นั่งตามสบาย อยู่ในที่อันผาสุก ภายนอกหมู่บ้าน อันนี้ก็คือรูปแบบของพระในสมัยก่อนก็คือ วัด
วัดจะอยู่ห่างไกลจากหมู่บ้านพอสมควร การตั้งวัด เขาจะตั้งให้ไกลจากหมู่บ้าน เพราะว่า วัดต้องการความเงียบสงบ ถ้ามันใกล้บ้านนักเดี๋ยวมันก็ได้ยินเสียงชาวบ้าน เขาร้องเพลงบ้าง ได้ยินเสียงชาวบ้านทะเลาะกันบ้าง จิตมันก็จะพลอยเดี๋ยวก็สุขบ้าง เดี๋ยวก็ทุกข์บ้าง ไปตามเสียงที่ได้ยินเสียงเพลงบ้าง เสียงมหรสพ อึกทึกครึกโครมอะไรต่างๆ เขาก็เลยให้ตั้งอยู่ภายนอกหมู่บ้าน เพราะฉะนั้นเวลาพระท่านไปบิณฑบาตพอเข้าไปในหมู่บ้าน ได้อาหารมาเสร็จไม่ต้องกลับถึงวัดหรอก เพราะสมัยก่อนท่านอาจจะฉันมื้อเดียว ออกจากวัดประมาณสัก ๖-๗ โมง กว่าจะรับบาตรเสร็จ กว่าจะกลับมาก็ ๘-๙ โมงแล้ว พระฉันไม่เกินเที่ยงอย่างนี้ รอให้กลับวัดก็คงหน้ามืดแล้ว
เพราะฉะนั้นท่านก็และที่ไหนก็ได้ ที่ๆเหมาะๆ ท่านเลยบอกว่า นั่งตามสบายอยู่ในที่อันผาสุกภายนอกหมู่บ้าน แล้วก็ให้พิจารณาดังนี้ว่า ในขณะที่เรายังไม่ได้หย่อนมือลงในอาหาร ก็คือ กำลังลงมือ ยังไม่ได้หย่อนมือลงในอาหารเพียงใด เราได้เห็นภิกษุผู้เป็นครุฐานิยะก็ดี ครุฐานิยะก็คือ ภิกษุที่ตั้งอยู่ในฐานะที่ควรเคารพ เป็นพระเถระผู้ใหญ่ เป็นผู้ที่บวชมานาน เป็นผู้ที่มีศีลาจารวัตร เป็นผู้ที่มีคุณธรรมภายใน หรือบุคคลผู้เป็นลัชชีก็ดี 
ลัชชีในที่นี้ก็หมายถึง เป็นผู้ที่มีความละอาย ตรงกันข้ามกับอลัชชี อย่างเวลาคำตำหนิพระที่ทุศีลเขาก็เรียกพระอลัชชี พระที่ไม่มีความละอาย เป็นผู้ที่มีหน้าหนา เพราะฉะนั้นเจอภิกษุที่น่าเคารพก็ดี พบผู้ที่มีความละอายก็ดี มีศีลก็ดี ก็อาจจะนิมนต์เชื้อเชิญให้บริโภคอาหาร คือการแบ่งกันฉัน แต่ครั้นพอหย่อนมือลงไปในอาหาร ด้วยใคร่จะฉันจะไปกล่าวเชื้อเชิญคนอื่นมาให้ฉัน ให้มาทานด้วยกัน ก็จะต้องกระดากอายเพราะอะไร เพราะบางคนเขาอาย บางคนเขาเป็นคนไม่ชอบกินเดนใคร เคี้ยวไปแล้วสักครึ่งหนึ่งมาแบ่ง มากิน เขาก็จะรู้สึกขยะแขยงที่จะมากินของเหลือจากเรา
อันนี้เวลานึกถึงการกินของแขกให้นึกถึง คนสมัยโบราณของไทย เดี๋ยวนี้ไม่รู้กินกันเป็นหรือเปล่า กินข้าวกับมือ มันอร่อย ยิ่งมีน้ำพริก มีผัก มีอะไรต่างๆ และก็กินข้าวกับมือ ล้างมือให้สะอาด แล้วก็เปิบข้าวแขกเขาก็กินอย่างนั้น นึกถึงวิธีการกินแบบของคนโบราณที่ไม่ได้ใช้ช้อน ไม่ได้ใช้ส้อม ใช้มือ 5 นิ้ว
ทีนี้เมื่อหย่อนลงมือลงแล้วขยับดู ขยับข้าว เหงื่อก็ออกตามนิ้วทั้ง ๕ เหงื่อมันจะไหลมากอะไรขนาดนั้น แต่ในที่นี้บอกเหงื่อมันไหลออกจากนิ้วมือ เอาแค่มือชุบน้ำแล้วกันให้มือมันเปียกๆหน่อย และก็ทำข้าวสุก แม้ที่กระด้างเพราะความแห้ง ให้ชุ่มจนอ่อนไปได้ท่านบอกว่า ทีนี้บิณฑบาต หรือว่าข้าวนั้นก็จะเสียความงามไป เพราะการกระทำแม้เพียงขยำ และทีนี้ก็เอาข้าว เอาอาหารวางลงไปในปาก ตรงท่านจะอธิบายเพราะมากเลย ฟังให้ดี เมื่อเปิบข้าวใส่ลงไปในปากแล้ว ฟันล่างก็จะทำหน้าที่แห้งครก ฟันบนก็จะทำหน้าที่แห่งสาก 
นึกภาพให้ดี ครกกับสาก ก็คือ ฟันบน ฟันล่าง ลิ้นก็ทำหน้าที่แห่งมือ แล้วบิณฑบาตนั้นหรืออาหารนั้น คำข้าวนั้น ก็จะถูกโขลก ด้วยสาก คือฟัน และก็พลิกไปมาอยู่ด้วยลิ้น เหมือนกับข้าวสุนัขในราง รางข้าวสุนัข เวลาเราเอาอาหารไปให้สุนัข หรือว่าเอาไปให้หมูกิน เราก็เอาข้าวเอาแกง เอาขนม ขยำๆๆ ลองนึกภาพ แล้วก็เอาไปเทให้สุนัข มันก็กินเอาๆ  หรือว่าให้หมูก็ต้องสับๆๆ แล้วก็เทลงไป ท่านกำลังบอกเลยว่าเวลา เวลาที่กินสกปรกยังไง พอยัดเข้าปากแล้ว ฟันบน ฟันล่าง ลิ้น มันก็จะทำหน้าที่ น้ำลายใสจางที่ปลายลิ้นก็เปื้อนเอาเหมือนกัน และก็ขี้ฟันในที่ๆไม้ชำระฟัน สมัยก่อนเขาไม่เรียกแปรงสีฟัน เขาเรียกไม้ชำระฟัน
อันนี้จะไปดูสังเกตได้เวลาพระป่า พอท่านฉันเสร็จจะมีไม่ข่อย เอาไว้ถูฟัน ให้ได้แปรงสีฟันแบบปัจจุบันนี้ อีกบ้างนึกจะทุบ ทุบพอให้สีฟันได้ อีกข้างหนึ่งเป็นปลายแหลม เอาไว้แทะขี้ฟันเศษอาหารที่มันติด ขี้ฟันในที่ๆไม้ชำระฟันไปไม่ถึง ทำความสะอาดไม่ได้ มันก็จะเปื้อนเอา อาหารบิณฑบาตนั้น คือข้าวที่แหลกแล้วเปื้อนแล้วอย่างนี้ มีสี มีกลิ่นและการปรุงแต่งอย่างวิเศษ ก็จะหายไปทันที กลายเป็นของน่าเกียจอย่างยิ่งเหมือนกับอาเจียนสุนัข ที่อยู่ในรางข้าวสุนัข ฉะนั้นบิณฑบาตหรือว่าอาหารนั้น แม้เป็นอย่างนี้ก็เป็นสิ่งที่พึงกลืนลงไปได้ เพราะมันร่วมกรองจักษุ นี่คือสำนวนเมื่อพันห้าร้อยปีที่แล้ว 
คนปัจจุบันมานั่งอ่านยังต้องนึกแปลไทยเป็นไทย พูดง่ายๆอย่างนี้ก็ละกันว่า อาหารที่เรากินที่เขาทอดอย่างดี ที่เขาหุงอย่างดี ที่เขาทอด ที่เขาอุ่น ที่เขานึ่ง ที่เขาปรุงมาอย่างสุดหรู ทำกันอย่างสวยๆงามๆ ตบแต่งอย่างดี มีกลิ่นหอม มีสีที่น่ากิน พอเวลาเข้าปากแล้วเคี้ยว การเคี้ยวบางคนก็เคี้ยวไว พวกใจร้อนก็กินไวคำนึงแผล็บเดียว ไม่ทันถึง5วิ ก็กลืนแล้ว และบางคนก็เป็นพวกราคะจริต พวกราคะจริตเป็นพวกทำอะไรเนิบนาบ ไม่ทำอะไรๆ เพราะฉะนั้นพวกนี้คำหนึ่งเคี้ยวนานประมาณสัก30วิ เคี้ยวเอื้องๆ เหมือนพวกเคี้ยวเอื้อง ค่อยๆเคี้ยวค่อยๆกลืน ค่อยเอาลิ้นสัมผัสรสไป ต่อให้อาหารวิเศษขนาดไหน ราคาแพงขนาดไหน หลังจากเข้าปากแล้วเคี้ยว สีและกลิ่น มันก็จะหายไป ไม่เชื่อลองคายออกมาดู รักกันขนาดไหน 
นึกถึงสมัยเป็นเด็ก ตอนเวลาคุณยายป้อนข้าวเรา ตอนคุณยายป้อนข้าวแล้วก็มีสัปปะรด มีแตงโม สมัยก่อนมีแตงโมบ้างมีสัปปะรดบ้าง เอามาป้อนหลาน คุณยายก็เอาข้าวมาแล้ว ก็เอาเข้าไปอมในปากหรือไม่ก็เป่า แล้วก็เอามาป้อนหลาน ดีไม่ดีบางอันแข็งมาก ยายก็เอาไปเคี้ยว ๆๆๆ ในปาก แล้วก็คายออกมาแล้วบอกที่รัก ฉันรักเธอมาก ฉันอุตส่าห์ ไม่อยากให้เธอเคี้ยว ฉันเคี้ยวแทนเธอนะ ลองกลืนเข้าไป สงสัยโดนหลังมือ ท่านเลยบอกว่าอาหารมันสกปรกเวลาที่เข้าไปอยู่ในปาก แล้วเมื่อเคี้ยว ทั้งน้ำลาย ทั้งขี้ฟัน ทั้งฟันบน ฟันล่าง ทั้งลิ้น มันก็โขลกกันไปโขลกกันมา มันก็กลายเป็นของสกปรก แล้วขนาดสกปรกขนาดนี้มันก็ยังกลืนกันไปได้ เพราะมันมองไม่เห็นมันอยู่ในปาก นี่คือความสกปรก

ต่อไปข้อ 4 ที่นี่ก็ปฏิกูลที่อยู่แหละ หมายความว่าอย่างไร หมายความว่า เมื่ออาหารที่เราเคี้ยวเข้าไปในปาก เมื่อเรากลืนลงไป ท่านบอกว่าในท้องเรา ในลำไส้ที่อยู่ของน้ำดี ของเสมหะ และของหนอง ของเลือด อย่างใดอย่างหนึ่ง จะเป็นคนชั้นต่ำ คนชั้นสูง คนดี คนเลว มันก็มีเหมือนกันหมด แล้วมันก็จะออกมาเปรอะเปื้อน เขาเรียกมาทำให้อาหารที่เคี้ยวๆละเอียดลงไป โดนน้ำดี เสมหะ พวกนี้เข้าไปคลุกเคล้าอยู่
ต่อไปคราวนี้ก็มา นิธานโต ปฏิกูลโดยที่พัก ในกระเพราะอาหาร อย่างกระทั่งตามลงไปส่องกล้องเลย ตั้งแต่ไปแสวงหาอาหาร จนกระทั่งเอาเข้าลิ้น และตามเข้าไปดูเหมือนกับใช้กล้องจุลทรรศน์ส่องขยาย ตามเข้าไปดู ที่นี้อาหารที่มันเข้าไป อันดับแรกเมื่อกลืนลงไปมันก็ผ่านลำคอก็ลงไปอยู่ในกระเพาะอาหาร ท่านก็บอกว่า เมื่อลงไปอยู่ในกระเพาะอาหาร อาหารที่กลืนเข้าไปแล้วก็จะเปี้อน ด้วยน้ำดี เสมหะ อะไรต่างๆ แล้วมันก็เข้าไปยู่ในท้อง แล้วท่านก็บอกว่า ท้องคนมันไม่ใช่ มันไม่ได้ทำด้วยทอง ไม่ใช่ทำด้วยทอง ถ้าทำด้วยทองก็เหลือเปล่งปลั่งงามอร่าม แล้วที่สำคัญก็คือไม่ใช่ นอกจากจะไม่ใช่ท้องแล้วมันก็ไม่ใช่เป็นแก้มมณี เป็นเพชร เป็นเงิน ไม่ใช่เป็นของมีค่าแต่ประการใด
ที่นี้ท่านก็มาเทียบให้เห็นว่า ถ้าคนอายุ 10 ขวบ กลืนอาหารลงไปในกระเพาะอาหารมันก็เหมือนกับเป็นสถานที่ของหลุดคูด หลุมคูดก็คือหลุมของอุจจาที่ไม่ได้ล้างมา ๑๐ ปี ที่นี้ถ้าอยู่ในโลกนี้ ๒๐ ไป จนถึง ๙๐ มัน ก็เหมือนกับหลุมอุจจาระ ที่ไม่ได้ล้างมา ส้วมที่ไม่ได้ล้างอย่างส้วมสาธารณะลองคิดดูเอาแค่สุวรรณภูมิมันก็ยังแย่ ถ้าเป็นส้วมตามวัดตามอะไรที่ไม่ได้มีคนมาดูแล ปัสสาวะกันวันหนึ่งมันก็เหม็นหึ่งไปกันหมดแล้ว แล้วถ้าคนอายุสักร้อยปี กลืนอาหารลงไปในกระเพาะอาหารก็เหมือนกับส้วมที่ไม่ได้ล้างมาร้อยปี ฟังแล้วรู้สึกผะอืดผะอมเหมือนกัน
ที่นี้มาดูอีกนิดนึง อปริปกกโต ปฏิกูลโดยการไม่ย่อมมันเป็นยังไง อาหารที่ยังไม่ไดย่อยคือมีความเห็นว่า เมื่ออาหารเข้าไปอยู่ในกระเพาะแล้วยังไม่ย่อยพียงใดที่กลืนลงไปวันนั้นบ้าง ในวันวานบ้าง ในวันก่อนบ้าง ความจริงวันก่อนๆมันก็ย่อยไปหมดแล้ว ทั้งหมดมันก็ถูกเสมหะปิดคลุมไว้ ขนาดมีเสมหะเมื่อเรอยังมีกลิ่นเหม็นเปรี้ยวออกมา 
อัลฝ้า คือ เสมหะปิดคลุมไว้แล้วมันก็กลายเป็นฟองเป็นตุ่มขึ้นมาที่มันเป็นขึ้นมาก็มาจากความระอุ ซึ่งสันดาปแห่งไฟในร่างกายอบเอา มันก็กลายเป็นของน่าเกียจ ตั้งอยู่โดยประการดังกล่าว ในที่อันมืดมิดในท้องในกระเพาะอาหารอันอบไปด้วยกลิ่นซากสัตว์ที่เป็นอาหารต่างๆ มีกลิ่นเหม็นน่าเกียจอยู่เพียงใด ก็เปรียบประดุของไม่สะอาดต่างๆเช่น หญ้า ใบไม้ ซากงู ซากสุนัข จนกระทั่งซากคนที่ตกอยู่ในหลุม คือ ขณะที่มันยังไม่ย่อยและมันก็เข้าไปรวมกันอยู่ในท้องเรา พิจารณาแบบนี้แล้ว เดี๋ยวบางคนกินข้าวไม่ลงรู้สึกไม่อยากกินข้าวแต่จุดประสงค์ก็คือ ท่านต้องการให้เราทำลายความรู้สึกอยากกินข้าว กินเพื่อให้ร่วงการคงอยู่ เพื่อปฏิบัติธรรม ไม่ใช่กินเพื่อนความเอร็ดอร่อยก็ยังเหลืออีก ข้อ ๗ ข้อ ๘ ข้อ ๙ ข้อ ๑๐ จะได้มาอธิบายกันในวันพรุ่งนี้ต่อ
จากนี้ไปอาจจะได้งดใช้เสียง แล้วก็ให้ท่านทั้งหลายได้ปฏิบัติ ฝึกจิตของตัวเองให้เกิดความสงบ สัก ๑๕ นาที ตามที่ได้ศึกษาร่ำเรียน มาสำหรับผู้ที่มาใหม่ก็ใช้ อานาปานสติ คือการกำหนดลมหายใจเข้า ออก แล้วก็คำภาวนาว่าพุทโธ บริกรรมไปพอหายใจเข้าพุท หายใจออกเข้าโธ พุทโธ ๑ พุท โธ ๒ ถ้ามันฟุ้งซ่านก็เริ่มนับต้นใหม่ เดี๋ยวจากนั้นอีกครึ่ง ชม. ต่อไป หลังจาก15นาทีผ่านไปแล้วเราก็จะได้มาฟังเรื่องราวชาดก วันนี้ก็เป็นเรื่องพระอรหันต์อดอยาก น่าสนใจเรื่องนี้ ขนาดเป็นอรหันต์ยังอดอยากเป็นไปได้ยังไง วันนี้กับพรุ่งนี้ก็เกี่ยวกับเรื่องกินๆทั้งนั้น