สารสกัดจากเมล็ดสะเดา(Azadirachta indica A..Juss) เป็นสารสกัดจากพืชที่มีฤทธิ์ ในการป้องกันกำจัดแมลงศัตรูในอันดับต่างๆ หลายชนิด เช่น Lepidoptera, Orthoptera, Coleoplera, Hemiptera ฯลฯ โดยที่
สารสกัดจากสะเดามีฤทธิ์ในการป้องกันกำจัดแมลงหลายแบบ เช่น การมีฤทธิ์เป็นสารไล่แมลง (repellent),ยับยั้งการกินอาหาร (antifeedant) , ยับยั้งการเจริญเติบโต (growth inhibitor) ตลอดจนถึงการยับยั้งการวางไข่ของตัวเต็มวัย
(Oviposition deterrent) (Schmutterer, 1990; Schmutterer และ Freres, 1990; von der Heyde และคณะ,1984;
Warthen,1989; Sanguanpong and
Schmutterer,1992)
การใช้สารสกัดจากสะเดา (Azadirachta indica A. Juss) โดยเฉพาะอย่างยิ่งน้ำมันสะเดาและส่วนต่าง ๆ ของสะเดาในการป้องกันกำจัดแมลงศัตรูในโรงเก็บ
พบรายงานการใช้ผลดีกับแมลงหลายชนิด เช่น Callosobruchus maculatus และ C. Chinensis (Tanzubil, 1987; Makanjuola, 1989;Yadav, 1996),
Corcyra cephalonica Stainton
(Senguttavan et al., 1995), Rhyzopertha
dominica (F) และ Tribolium castaneum
(Herbst) (BOSTID, 1992), Sitophilus
granarias (L) (Jilani and Su, 1983)
และ S. oryzae (Makanjuola, 1989 ;
Saxena, 1995 ; อัญชลี,2539)ทั้งนี้ลักษณะการออกฤทธิ์ของน้ำมันสะเดา
ส่วนของต้น ตลอดจนสารสกัดรูปแบบต่าง
ๆ ที่มีต่อแมลงและไรศัตรูพืชมีหลายลักษณะได้แก่
การเป็นสารออกฤทธิ์ไล่แมลง (repellent) ยับยั้งการพัฒนาการเจริญเติบโต
(growth inhibitor) ยับยั้งการวางไข่ (ovicidal effect)
(Schmutterer, 1988 ; Saxena et al.,1989
; Pascual et al., 1990 ; Sanguanpong
and Schmutterer, 1992; Mordue and
Blackwell, 1993 ; Singh, 1993)
การสกัดสารจากเมล็ดสะเดาทำได้โดยใช้สารละลายอินทรีย์ชนิดที่มีขั้ว (polar solvents) เช่น น้ำ หรือสารละลายแอลกอฮอล์
เช่น เอทธานอล (ethanol), เมทานอล (methanol) ฯลฯ สกัดสารออกฤทธิ์ที่มีประสิทธิภาพดีในการป้องกันและกำจัดแมลงศัตรูพืชที่มีชื่อว่า Azadirachtin (C36H44O16) ซึ่งเป็นสารพวก
Limonoid (Tetranortriterpenoid) และสลายตัวได้ง่ายในสภาพธรรมชาติ อุณหภูมิที่สูงเกินไปจะมีอิทธิพลต่อความสามารถในการออกฤทธิ์ของสารสกัดที่ได้จากขบวนการผลิต
ดังนั้นการผสมปรุงแต่งสารสกัดเพื่อป้องกันไม่ให้สารออกฤทธิ์เสื่อมสลายง่ายจึงเป็นสิ่งจำเป็นในการพัฒนาสูตรสำเร็จของสารสกัดสะเดา
งานทดลองนี้มุ่งเน้นการทดสอบเบื้องต้นในการหาสารผสม/ปรุงแต่งที่มีผลต่อการป้องกันการสลายตัวในสภาพธรรมชาติ
ตลอดจนศึกษาหาสารที่มีฤทธิ์ในการเพิ่มประสิทธิภาพ
และยืดอายุในการเก็บรักษาสารสกัดสะเดาโดยเฉพาะอย่างยิ่งสารสกัดจากพืชอื่นๆ